Làng nông nghiệp ứng phó BĐKH tại Sơn La
Trước đây vùng này là trồng sắn với ngô, thời tiết vẫn chưa đến nỗi là khắc nghiệt, thì cũng mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con. Mấy năm gần đây thì tác hại của biến đổi khí hậu rất là rõ rệt. Mùa mưa

Làng nông nghiệp ứng phó BĐKH tại Sơn La

Trước đây vùng này là trồng sắn với ngô, thời tiết vẫn chưa đến nỗi là khắc nghiệt, thì cũng mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con. Mấy năm gần đây thì tác hại của biến đổi khí hậu rất là rõ rệt. Mùa mưa và mùa khô không theo quy luật nào hết. Trồng cây ngô thì hàng năm phải làm đất và cày xới, nên là sau những trận mưa to thì nó làm rửa trôi rất là nhiều, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Lúc nắng kéo dài thì cây nó bị khô héo và năng suất rất là kém. Biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, nhất là ở trên những địa bàn như vùng Tây Bắc, nơi có nhiều đồi núi, sông suối, ảnh hưởng rất lớn đến nông nghiệp và trước hết là đến người nông dân.

Tuy nhiên, người nông dân không chỉ là những người chịu ảnh hưởng, tác động của biến đổi khí hậu, họ cũng là những người sẽ tự tay thực hiện những hành động để ứng phó với biến đổi khí hậu tại địa phương của họ, trên mảnh ruộng của họ. Với niềm tin này, từ năm 2017, chúng tôi đã đồng hành cùng 4 bản tại Sơn La thành lập các nhóm nông dân tiên phong, lấy tên là Nhóm nông dân ứng phó biến đổi khí hậu. Ở mỗi bản, chúng tôi không thay người nông dân mà chính Nhóm nông dân ứng phó sẽ trực tiếp cùng nhau thảo luận để lựa chọn mô hình nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương, không chỉ về khí hậu, thổ nhưỡng, mà còn phải thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu và giảm tải, loại bỏ bớt phát thải khí nhà kính.

Trên cơ sở đó, chúng tôi xây dựng và tiến hành tập huấn cho người nông dân về kỹ thuật canh tác nông nghiệp thông minh, thân thiện với môi trường, gắn với mỗi cây trồng, vật nuôi cụ thể mà nông dân đã lựa chọn, bằng phương pháp cầm tay chỉ việc ngay tại đồng ruộng theo suốt chu kỳ phát triển của cây trồng, vật nuôi trong năm. Mong muốn giảm thiểu biến đổi khí hậu, nhóm chúng tôi đăng ký với dự án trồng xoài xen cỏ kết hợp với chăn nuôi. Theo quy trình trồng xoài, chúng tôi dùng máy gạt đường băng làm giảm cái nguy cơ xói mòn đất. Thứ hai là trước khi cây khép tán thì chúng tôi tận dụng trồng xen cỏ vào đường băng để kết hợp chăn nuôi.

Trước kia thì bà con ở đây nuôi chăn thả. Phân nó cũng rơi vãi bừa bãi, ảnh hưởng rất lớn đến môi trường. Đăng ký cái mô hình này thì chúng tôi dùng cỏ trồng để chăn nuôi nhốt, và phân của gia súc mình sẽ gom lại để ủ qua chế phẩm vi sinh, làm phân để bón cho cây trồng. Vừa làm giảm tác hại của biến đổi khí hậu, thứ hai là sẽ mang lại bầu không khí trong lành hơn, thứ ba nữa là mang lại thu nhập ổn định về lâu về dài. Nhóm chúng tôi hàng tháng sinh hoạt 1 lần, thường xuyên trao đổi với nhau về kinh nghiệm để trồng cây xoài. 10 hộ này thì chị nào cũng thích. Rất là tích cực. Không có ai bảo ai đâu, cứ đến 15 hàng tháng là các chị đến nhà văn hóa để sinh hoạt.

Bản thân mình xác định là làm cho mình, cho nên mình đi tiếp cận khoa học kỹ thuật để mà áp dụng. Để cùng chị em ở trong bản phát triển kinh tế, để giảm bớt khó khăn, để ổn định cuộc sống. Bên cạnh việc thúc đẩy người dân cải thiện cách nghĩ, cách làm trong canh tác nông nghiệp, chúng tôi còn thường xuyên thúc đẩy sự tham gia của người dân trong việc lập kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội với chính quyền địa phương, cụ thể ở đây là chính quyền cấp thôn, xã trong kế hoạch phát triển kinh tế xã hội hàng năm. Đồng thời có sự lồng ghép những vấn đề về ứng phó với biến đổi khí hậu trong canh tác nông nghiệp.

Địa bàn mình chủ yếu là đất dốc tiếp giáp với rừng, trồng cây ngắn ngày nhiều quá đất sẽ bị xói mòn và ngày càng bị rửa trôi đi. Bà con thống nhất họp lại để chuyển từ cây ngắn ngày sang cây ăn quả, kết hợp trồng xen những cây ngắn ngày vào. Thứ nhất là nhằm giữ lại đất cho mình, thứ hai là để tạo nên một cái môi trường ứng phó với biến đổi khí hậu cho địa phương. Sau cuộc họp đó, chính quyền, UBND xã rất hưởng ứng, qua đó cũng phối hợp với nhau để giúp đỡ bản làm cái đề xuất đấy. Tiếng nói của người dân là rất quan trọng. Vì kế hoạch, định hướng của xã đưa ra có thể chưa qua thực tiễn, có những cái nghiên cứu chưa sát.

Chính vì vậy, tiếng nói cũng như đề xuất của bà con nông dân là một trong những nguồn để xã xem xét để đưa ra giải pháp cho bà con một cách phù hợp nhất. Trong các địa bàn thôn bản của Sơn La, có một xu hướng chuyển đổi các cây nông nghiệp từ ngắn ngày, năng suất thấp và giá trị thấp sang cây ăn quả dài ngày nói chung, và đặc biệt, điển hình ở Sơn La là cây xoài. Một số hợp tác xã trước đây đã đầu tư cho sản phẩm xoài. Tuy nhiên người dân vẫn còn trồng cây rồi mới đi tìm người mua, hoặc chưa có tư duy bán những thứ mà thị trường cần. Nên dự án đặc biệt quan tâm đến việc tạo ra những mối liên kết thông qua Nhóm nông dân tại mỗi thôn bản để kết nối với các doanh nghiệp tiêu thụ nông sản, tìm kiếm các thị trường tiêu thụ ngay từ khi cây xoài còn chưa ra quả.

Nhóm nông dân sẽ trở thành đầu mối liên kết giữa người nông dân và các doanh nghiệp tiêu thụ theo chuỗi cung ứng. Xã Sặp Vạt, huyện Yên Châu là một trong 3 xã bảo tồn giống xoài tròn bản địa và được cấp chỉ dẫn địa lý. Nhóm mình đăng ký trồng xoài tròn bản địa và được Hợp tác xã liên kết tìm đầu ra cho sản phẩm cho bà con. Khi chưa vào hợp tác xã thì các chị phải khổ sở lắm, đi bán nhỏ lẻ ít một. Cứ phải chở mỗi ngày một sọt, ra chợ ngồi cả buổi. Mỗi ngày chỉ bán được từng đấy, không đủ công đi hái. Nhưng cũng khó khăn nên là vớt vát được bao nhiêu thì cố gắng túc tắc vậy thôi. Cái quả xoài nó không được đẹp, không được như ý thì bán không được giá.

Từ khi vào hợp tác xã, mình biết quy trình chăm sóc thì nó lại khác hẳn. Quả đẹp, họ lại bao tiêu sản phẩm cho mình mà giá cả không bấp bênh, được giá hơn. Hợp tác xã là người đứng ra tiêu thụ, bao tiêu sản phẩm nên phải đặt ra những yêu cầu rất khắt khe để sản phẩm đạt chất lượng. Xoài tròn đã có thương hiệu, mà bà con lại chăm sóc theo đúng quy trình của hợp tác xã đề ra, vì thế mà sản phẩm của chúng tôi có đầu ra rất ổn định. Niên vụ năm 2021 được kết nối với siêu thị Big C Thăng Long, họ tiêu thụ cho Hợp tác xã hơn 100 tấn. Ngoài ra còn ở thị trường bán lẻ. Còn mấy chục tấn chúng tôi đưa vào kho lạnh để sấy.

Xoài sấy của Hợp tác xã được nhà nước công nhận. là sản phẩm OCOP 3 sao của tỉnh Sơn La năm 2019.. Sau khi tiếp nhận dự án này thì người dân rất hài lòng và phấn khởi.. Riêng 40 hộ dân tham gia dự án thì sau này, theo chúng tôi đánh giá,. các anh các chị sẽ làm tuyên truyền viên cho cộng đồng, cho bản, cho xã. để nhân rộng các chương trình ở đó,. các nội dung hoạt động của dự án đã được đưa vào các bản này.. Mục tiêu của những người thực hiện dự án. là xây dựng những nhóm nông dân nòng cốt,. những người mà ngay cả khi dự án kết thúc vẫn sẽ tiếp tục duy trì và lan tỏa. các kiến thức và kỹ năng cần thiết,. cũng như sự tự tin và chủ động tới những cộng đồng xung quanh,. để nói lên tiếng nói của người nông dân. và tham gia xây dựng một nền nông nghiệp bền vững,. thực hiện được mục tiêu chung là ứng phó với biến đổi khí hậu.

https://youtu.be/TThNSNNke8ULàng nông nghiệp ứng phó BĐKH tại Sơn La
Trước đây vùng này là trồng sắn với ngô, thời tiết vẫn chưa đến nỗi là khắc nghiệt, thì cũng mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con. Mấy năm gần đây thì tác hại của biến đổi khí hậu rất là rõ rệt. Mùa mưa